Czystość patentowa to sytuacja prawna, w której wprowadzany na rynek wynalazek nie narusza praw osób trzecich. Aby dowiedzieć się, czy w przypadku danego produktu lub technologii mamy do czynienia właśnie z takim stanem rzeczy, niezbędne jest wykonanie kompleksowej analizy aktualnie obowiązujących patentów i zbadanie ryzyka naruszeń. Taką prowadzoną zwykle przez rzecznika patentowego procedurę nazywamy badaniem czystości patentowej (ang. Freedom to Operate – FTO).
W praktyce badania czystości patentowej polegają przede wszystkim na dokładnej weryfikacji baz patentowych. Rzecznik patentowy szuka tam rozwiązań podobnych do wprowadzanego wynalazku i ocenia potencjalne ryzyko naruszeń.
Przykładem badania czystości patentowej może być więc sytuacja, w której firma chcąca zacząć wytwarzać nowy produkt nie ma pewności, czy rozwiązanie takie (lub rozwiązanie mocno zbliżone do planowanego), nie zostało już wcześniej opatentowane. W takim przypadku rzecznik patentowy dokładnie przeszukuje bazy patentowe pod kątem istnienia podobnych wynalazków i wydaje opinię mówiącą o tym, czy produkt można bezpiecznie komercjalizować.
Cena badania czystości patentowej jest w dużym stopniu zależna od specyfiki danego przypadku. Niemal zawsze mówimy tu jednak o kosztach zdecydowanie niższych niż te, które wynikałyby z ewentualnych naruszeń praw osób trzecich.