Naruszenie znaku towarowego to bezprawne używanie oznaczenia identycznego lub podobnego do chronionego znaku towarowego w sposób mogący naruszać prawa właściciela prawa ochronnego. W praktyce dotyczy to najczęściej sytuacji, w których przedsiębiorca wykorzystuje cudzą nazwę, logo, slogan lub inne oznaczenie służące identyfikacji towarów i usług bez zgody uprawnionego podmiotu.
Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo własności przemysłowej, do naruszenia dochodzi przede wszystkim wtedy, gdy w obrocie gospodarczym używany jest znak identyczny lub podobny do wcześniej chronionego oznaczenia dla takich samych albo podobnych towarów lub usług. Kluczowe znaczenie ma przy tym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia produktów lub usług. Ochrona obejmuje również renomowane znaki towarowe, których rozpoznawalność wykracza poza konkretną branżę.
W praktyce naruszenie prawa do znaku towarowego może przybierać różne formy. Może polegać na kopiowaniu nazwy firmy, naśladowaniu logo, wykorzystywaniu podobnych oznaczeń na opakowaniach produktów, a także na posługiwaniu się cudzym znakiem w reklamach internetowych, domenach internetowych czy ofertach publikowanych na platformach sprzedażowych. W wielu przypadkach wystarczające jest już samo stworzenie ryzyka pomyłki po stronie przeciętnego konsumenta.
Szczególnie często naruszenia znaków towarowych występują w środowisku cyfrowym. Dotyczy to między innymi sklepów internetowych, portali aukcyjnych oraz mediów społecznościowych. Używanie oznaczeń podobnych do rozpoznawalnej marki może prowadzić do przejęcia części klientów, osłabienia renomy przedsiębiorstwa oraz powstania szkód wizerunkowych i finansowych.
Jakie roszczenia przysługują właścicielowi znaku?
Właściciel prawa ochronnego dysponuje szerokim katalogiem środków prawnych służących ochronie jego interesów. W pierwszej kolejności możliwe jest wystąpienie z żądaniem zaprzestania bezprawnych działań. Uprawniony może również domagać się usunięcia skutków naruszenia, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w określonych przypadkach także naprawienia wyrządzonej szkody. Często dochodzi również do składania wniosków o zabezpieczenie roszczeń jeszcze przed zakończeniem postępowania sądowego, co pozwala szybko ograniczyć skalę dalszych naruszeń.
Istotnym zagadnieniem pozostaje odszkodowanie za naruszenie znaku towarowego. Może ono obejmować zarówno rzeczywiście poniesioną szkodę, jak i utracone korzyści. W praktyce sądowej często stosowane jest także ustalanie wysokości należnego świadczenia w oparciu o hipotetyczną opłatę licencyjną, którą naruszyciel musiałby uiścić, gdyby legalnie korzystał z danego oznaczenia.
Naruszenie znaku towarowego – jaki sąd rozpoznaje sprawę?
Jaki sąd będzie właściwy do rozpoznania sprawy z tytułu naruszenia znaku towarowego? W Polsce spory dotyczące własności intelektualnej rozpatrywane są przez wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej funkcjonujące w strukturze sądów powszechnych. Właściwość konkretnego sądu zależy od charakteru sprawy oraz miejsca prowadzenia działalności przez strony sporu.
Skuteczna ochrona marki wymaga nie tylko rejestracji znaku towarowego, ale również stałego monitorowania rynku. Wczesne wykrycie potencjalnego zagrożenia pozwala ograniczyć straty finansowe oraz uniknąć długotrwałych sporów. Z tego względu ochrona znaków towarowych stanowi jeden z najważniejszych elementów strategii bezpieczeństwa prawnego współczesnego przedsiębiorstwa.
Art. 296 ust. 2 – USTAWA z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2023.1170)
Uprawniony z prawa ochronnego na znak towarowy, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem, może zakazać innej osobie bezprawnego używania w obrocie gospodarczym znaku identycznego:
1) ze znakiem towarowym, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz tego uprawnionego w odniesieniu do identycznych towarów;
2) lub podobnego do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz tego uprawnionego w odniesieniu do towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem towarowym, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz tego uprawnionego;
3) lub podobnego do renomowanego znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz tego uprawnionego w odniesieniu do jakichkolwiek towarów, jeżeli używanie tego znaku bez uzasadnionej przyczyny przynosi nienależną korzyść lub jest szkodliwe dla odróżniającego charakteru lub renomy znaku wcześniejszego.