Patent na lek to forma ochrony prawnej przyznawana na innowacyjne rozwiązania z obszaru farmacji. Może dotyczyć nowej substancji czynnej, nowego zastosowania znanej substancji, składu produktu leczniczego, jego postaci albo sposobu wytwarzania. Patent na lek chroni konkretne rozwiązanie techniczne, a nie samą koncepcję leczenia czy odkrycie właściwości biologicznych substancji.
Ochrona patentowa leku daje uprawnionemu wyłączne prawo do korzystania z wynalazku w działalności zawodowej lub gospodarczej. Zakres tej ochrony wynika bezpośrednio z treści zastrzeżeń patentowych i wyznacza granice, w których inne podmioty nie mogą wytwarzać, stosować ani wprowadzać do obrotu chronionego leku bez zgody właściciela patentu. Ochrona patentowa leku ma charakter czasowy i co do zasady trwa 20 lat od daty zgłoszenia.
W polskim systemie prawnym ochrona patentowa leków w Polsce opiera się na przepisach Prawa własności przemysłowej oraz regulacjach unijnych. Patent na lek ma charakter terytorialny, co oznacza, że wywołuje skutki prawne wyłącznie na obszarze, dla którego został udzielony. Ochrona patentowa leków w Polsce działa więc niezależnie od ochrony uzyskanej w innych państwach.
Patenty farmaceutyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju nowych terapii i kształtowaniu rynku leków. Wyznaczają moment, w którym możliwe staje się wprowadzenie leków generycznych, a jednocześnie zapewniają twórcom innowacji czasową ochronę ich rozwiązań. Dzięki temu patent na lek pozostaje jednym z najważniejszych instrumentów prawnych w sektorze farmaceutycznym.