Pierwszeństwo patentowe określa, która data decyduje o kolejności ubiegania się o patent na wynalazek. Zgodnie z art. 13 ustawy – Prawo własności przemysłowej jest to co do zasady dzień dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP. O kolejności nie decyduje zatem to, kto wcześniej rozpoczął prace nad wynalazkiem, lecz data zgłoszenia, z uwzględnieniem przewidzianych prawem wyjątków.
Ustalenie pierwszeństwa jest istotne zwłaszcza wtedy, gdy podobne rozwiązania zostają niezależnie zgłoszone przez różne podmioty. Wcześniejsza data nie oznacza jednak automatycznego przyznania patentu. Urząd ocenia również, czy wynalazek jest nowy, ma poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania.
Jak ustala się pierwszeństwo do uzyskania patentu?
Podstawą jest pierwszeństwo zwykłe, wynikające z daty zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP. Przepisy pozwalają również skorzystać z wcześniejszej daty w dwóch szczególnych przypadkach:
- Pierwszeństwo konwencyjne – pozwala skorzystać z daty pierwszego prawidłowego zgłoszenia wynalazku za granicą, zgodnie z odpowiednimi umowami międzynarodowymi. Aby zachować to pierwszeństwo, kolejne zgłoszenie należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od pierwszego.
- Pierwszeństwo wystawowe – umożliwia przyjęcie daty zaprezentowania wynalazku na oficjalnej lub oficjalnie uznanej wystawie międzynarodowej. Zgłoszenia należy dokonać w ciągu 6 miesięcy od daty wystawienia, przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych.
Skorzystanie z uprzedniego pierwszeństwa wymaga spełnienia określonych wymagań formalnych, w tym przedstawienia odpowiednich dokumentów. Prawo to można również przenieść na inny podmiot lub odziedziczyć. Umowa przenosząca uprzednie pierwszeństwo musi mieć formę pisemną, inaczej będzie nieważna.
Jakie znaczenie ma pierwszeństwo zgłoszenia patentu?
Data pierwszeństwa stanowi punkt odniesienia przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego. Pozwala ustalić, jakie rozwiązania były już publicznie dostępne przed zgłoszeniem i czy mogą one stanowić przeszkodę w uzyskaniu ochrony. Pierwszeństwo nie daje jednak samo w sobie wyłącznego prawa do korzystania z wynalazku.
Dla przedsiębiorcy szczególnie ważna jest możliwość rozłożenia zgłoszeń zagranicznych w czasie. Po pierwszym zgłoszeniu wynalazku można, przy spełnieniu wymaganych warunków, powołać się na jego datę w późniejszych zgłoszeniach dokonanych w innych państwach. Przekroczenie przewidzianego terminu może pozbawić zgłaszającego tej możliwości i utrudnić uzyskanie ochrony na wybranych rynkach.
Prawidłowe ustalenie daty pierwszeństwa ma zatem znaczenie zarówno dla przebiegu procedury patentowej, jak i planowania ochrony wynalazku poza granicami kraju.